Türkçülük ve Küreselleşme 5 -Açılabilir Kapılar- Atila Demirkasımoğlu Türk Dirlik

Küresel ekonomi ve siyasetle etkileşime girerek, küresel aktör konumlaması edinmek, yönetme araçlarının yeniden düşünülmesini gerektiriyor. Küreselleşme dalgası karşısında ne yapacağını şaşıran yönetimler, bildik yönetme araçlarını eskisi gibi kullanamadıklarında, küreselleşmenin kendi varlıklarına karşı tehdit oluşturduğu duygusuna kapılıyor. Bu tehdidin kaynaklık ettiği endişe duygusu muarızların, güvenilir bildikleri sığınaklara geri çekilmesi ile sonuçlanıyor. Yeni dinamiği kavramayan düşünce ve eylem oyuncuları siyasal alanın daraldığını ifade ediyor.

Yeni dinamiği kavramamak doğal olarak bu kaynaktan beslenerek biçimlenen olaylara inisiyatif katamama ve sürekli tek taraflı maruz olma durumuyla ile karşı karşıya kalınması sonucunu doğuruyor. Bu durumda iki tür duruşla karşılaşıyoruz. Birincileri kaybeden ve anlamayanlardan oluşan direnişçiler olarak adlandırabiliriz. İkincileri ise etki merkezlerinin oyunlarından doğacağını düşündükleri kazançları ülkelerine ve/veya kendilerine aktarmaya çalışan memurlar olarak adlandırabiliriz.

Memurlar, inisiyatifin kendilerinden kaynaklanmaması nedeniyle kolayca üstlerine yıkılan başarısızlık durumlarında kendilerini ve ülkelerini tasfiye noktasına taşıyor. Direnişçiler ise küçülen dünyalarına bakmadıkça duyacakları bir huzuru, ‘kurmaya’ çalışıyor. Direnişçiler, tasfiye sürecini daha görünmez ama daha derin yaşıyor. Direnişçilerin elinde küçülen ülkeler ve onların iç ve dış politikaları, memurların elinde başkalarının araçları biçimine dönüşüyor. Küresel dinamiği anlamamak, her iki halde de yenilgi getiriyor.

Ülkeler ve onların aktörleri bir açmazla karşı karşıya kaldıklarını itiraftan sakınıyor ve ya direnişçi ya global memur biçiminde beliren tutuculuklarına daha sıkıca yapışıyor. Üstelik ortaya çıkan çözüm kutuplaşması, gelecek eksenini, yarından bugüne kaydırmış oluyor. Günübirlik, kısa vadeli öneriler aranılır kılınıyor. Bu ise, süreçlerden vazgeçtim, aktörlerin sürekliliğini ortadan kaldırdığından, siyasi istikrarın kaybolmasına, durum ve konu odaklı siyasal çukurlaşmanın oluşmasına kaynaklık ediyor. Oluşan çukurlaşma, somutlanabilir alanlara kayma ve kendini ispat noktasını zorladığından eksen çeşitlemesini ortadan kaldırıp, az eksenli bir siyasal alanın oluşmasına yol açıyor. Az eksenli siyasal alan ise konuların daralması avantajına rağmen, konuların işlenmesinde yüzeyelleşme ile karşı karşıya kalınmasına yol açıyor. Oluşan siyasal sefalet ülkenin umutlarını tüketiyor.

Ve konuların pek çok başka konu ile bağlantılı olması ve terk edilen eksenlerin doldurulamayan içeriği nedeniyle, çözümsüz bir kördüğüm oluşması ile karşı karşıya kalınıyor. Hem siyaset hem halk, artan bir sıklıkla, “yukarı tükürsem bıyık, aşağı tükürsem sakal” ya da “kırk satır mı, kırk katır mı” ikilemi arasında ya kararsızlığa ya da “kurtarıcı”lara mahkûm kalıyor.

Başörtüsü, milli egemenlik, güvenlik alanlarında yıllardır geriye doğru bir çekilme gözlememizi böyle açıklıyorum.

Sen yapamadın ben yaparım indirgemesi de karşımıza bu halin tescili olarak çıkıyor. Bir başka tescil ise siyasal görüşler arasında ayrımların ortadan kalkması ve birbirine temelde benzeşmesidir. Bu aynı zamanda bir parametre darlığı olup siyasi gerileme işaretidir ve bir ülke için siyasal girdap delilidir.

Girdap, psikolojik olarak her algılandığında derinden gideduran kriz yüzeyelleşip somutlaşıyor. Bu somutlaşmalar, ülkede oluşan kutupların dış aktörlerin kucağına düşmesi ile sonuçlanıyor. Üstelik hem memurlar hem de direnişçiler yabancıların kucağına düşüyor. Ve ülke kendi içine kapanık görünümü altında yabancıların inisiyatiflerine açılıyor.

Küreselleşme olgusunu yeterince kavramayan memurlar bir atılım gösterisine başvurduğunda, ülke yine, küresel aktörlerin -ister küresel statükocularla ilişki tarzı isterse küresel dinamiklerle ilişki tarzında olsun- nüfuzu altına giriyor.

Bu açmazın sonlandırılması gerekiyor. Bu açmazın anahtarı, destekle kurulan kısa erimli orta sınıflar yerine, yeni ilişkilerin yaygınlaştırdığı ve himaye gereksinimi duymayan uzun erimli bir orta sınıfın yaratılmasıdır. Sağlıklı bir orta sınıf geliştirici bir küreselleşmenin hem zemini hem de itici gücü olacaktır. İster destekli orta sınıflar isterse de destekli zengin sınıflardan oluşsun himayenin kanatları altında erginleşme ve ülkeye dayanak olma kurgulanamıyor ve kurgulanamaz da.

Oysa ne kadar küçük olurlarsa olsun ulusal aktörler bu gelişmelere inisiyatif katabilme şansına sahipler. Ancak bu şans, onlar için kısıtlı imkânlara da sahip. Zira bu şansı yanlış kullanırlarsa, -büyük aktörlerin birkaç yanlış yapma hakkına sahip olmadıklarından- hem kendileri hem de ülkelerini tasfiye noktasına getirme olasılıkları mevcut. Bu nedenle olanın arka planını felsefi temelini iyi kavramalı ve bunu pratiğe yansıtma biçimini doğru yorumlama becerisini göstermeleri gerekiyor. İşleri hiç kolay değil. Ne bu işten vazgeçerek kolay, ne de bu işe soyunarak kolay. Asıl Açmaz da bu zaten.

Bilinmesi gereken en önemli şeylerden biri ister devletin, ister bir siyasi örgütün isterse de ticari bir işletmenin yönetme alanının daralmış olmasıdır. Yönetimi bir boruya benzetirsek bu boru inceliyor. İnceldikçe de önemi artıyor. Bu borunun içinden geçirdiklerinizin kalitesini ve sıkıştırma teknolojilerini geliştiremezseniz yönetemez hale geleceksiniz demektir. Borudan geçtikten sonra açılan akıllı fikir bombaları imal etmek gerekiyor. Bu gerçek kişilerin kendileri için bile geçerlidir.

İşte bu nedenle önümüzde duran temel maymuncuk; yönetme ve yönetişim kavramıdır. Burada göstereceğimiz "özgünlük" başarı getirecektir.