Fars Milliyetçiliğine Giden Yol

İran’ın çağdaş tarihinde Fars milliyetçiliği çeşitli biçimlerde kendini göstermiştir. Fars milliyetçiliği Batı karşıtı olarak doğsa da ancak gelişme sürecinde Batıcı bir yapıya sahip olarak Modern Fars milliyetçiliği olgusunun doğuşuna neden olmuştur. 1924-1979’dan beri iktidarda olan Modern Fars Milliyetçi İran’ın asıl sahibinin Farslar olduğunu ileri sürmüştür. Fars milli kimliğini İran Milli kimliği olarak kabul eden Modern Fars Milliyetçiliği Arap ve Türk’ü düşman olarak algılamıştır ve İslam dinine karşı çıkmıştır.

İran Nedir?

İran çokuluslu bir imparatorluk olarak varlığını sürdürme çabasındadır. Bugün için kontrol altına alınmış gibi görünse de, etnik parçalanma tehlikesini tam anlamı ile aşabilmiş değildir. Bu durum İran resmi literatüründe de son dönemde tartışılan bir husustur[1]. İran’da etnik sorunun temelini Fars-Kürt çelişkisinin oluşturduğuna dair bir imaj var ise de, Güney Azerbaycan Türklüğü de Farslık ile ciddi bir çelişki içinde görünmektedir.

Bir Müdahale Durumunda Etnisite

ABD'nin İran'da salt etnik milliyetçilik kartından faydalanarak rejim değişikliği yapması zor görünmekle birlikte, bu kart ABD'nin işine en fazla askeri bir çatışma durumunda yarayabilir. Muhtemel bir İran-ABD askeri çatışmasında Araplar, Beluciler ve Kürtler, İran rejiminin işini zorlaştırabilir. İran'a askeri müdahale etnik, mezhepsel ve dinsel çatışmalar doğurarak İranlılığın çöküşüyle sonuçlanabilir. Savaş İran'ın bürokratik, ekonomik ve toplumsal altyapısını yıkarak, sisteme kendini düzenleme imkanı tanımayacak kadar büyük zarar verebilir. Bu nedenlerle, İran-ABD savaşının sonucu ne olura olsun İran'da Türkmenler, Azerbaycan Türkleri, Kürtler, Beluciler ve Araplar 'bağımsız devlet' kuramasalar da, federe bir yönetime kavuşmaları olasıdır.