Her kentte olduğu gibi, Ankara semtlerinin belli günlerinde meyve-sebze pazarları kurulur. Evimizin haftalık meyve-sebze gereksimini bu pazarlardan karşılamaya özen gösteririm. Alışveriş yapmasam bile bu pazarlarda dolaşmaktan zevk alırım. Anadolu toprağının hünerlerini tezgâhlarda görmek bana anlatımı zor güzel duygular yaşatır.

Geçen hafta yine bir semt pazarında dolaşıyordum.

Akşam üzeri; pazar yoğundu. Kadınlı-erkekli semt sakinleri sebze meyve tezgâhlarına yanaşıyorlar; fiyat soruyorlar; kimi alışveriş yapıyor, kimi de başka tezgâha yöneliyor… Bu doğal görüntü içindeki ilginç bir farklılık dikkatimi çekti. Otuz yaşlarında, sakallı, şalvarlı bir genç belli tezgâhların önüne geliyor; selam verip dikiliyor. Tezgâh sahibi pazarcı, müşteriyle meşgulse ellerini önünde bağlayıp bekliyor. Müşterisini gönderen pazarcı, bir görevini yerine getiriyormuş gibi, hiç konuşmadan karşısındaki sakallı gence bir miktar para veriyor. Genç parayı alıyor, elinde tuttuğu defterin arasına koyuyor. Genç gülümseyerek veda sözcükleri söyleyip tezgâhın önünden ayrılıyor. Dikkat ettim; bu genç pazardaki tüm tezgâhlara değil, koca pazarda sadece dört tezgâha uğradı ve para aldı. Belli ki, bir yerler için topluyordu parayı. Ancak para aldığı kişiye ne makbuz veriyor; ne de bir başka belge…

Şimdi buraya bir nokta koyup; belleğimde hep öne çıkan, çıktıkça da beni yaralayan bir olayı sizlere aktarmak istiyorum.

İki yıl önce, Yozgatlı eski bir Bakan arkadaşla bir dostun bürosunda sohbet ediyoruz. Sohbet koyulaştı ve söz, özellikle kendi halindeki ‘mütedeyyin’ yurttaşlarımızın din adına nasıl sömürüldüğü konusundan açıldı. Bakan arkadaş öyle bir olay anlattı ki, hani ne derler; aklım şaştı!

Olay şu: Bakan arkadaşın Gölbaşı’nda içinde villası da bulunan çiftlik benzeri küçük bir yeri var. Mevsim ilkbahar. Günlerden Pazar. Eski Bakan, villanın önündeki büyük bahçeyi düzene sokmak için iki işçi tutar. İşçiler sabahtan çalışmaya başlar. Vakit öğleye gelir. Yemek zamanıdır. Bekâr olan eski Bakan, pencereden çalışmalarını takip ettiği işçileri villasına çağırır. Kendi hazırladığı öğle yemeğini işçilerle beraber yemeye başlar. İşçilerle sohbet etmek için giriş cümlesi olarak ortaya “Amelelik yaparak mı geçiniyorsunuz” der. İkisi de “hayır” dedikten sonra yanında oturan işçi konuşmaya başlar: “Sayın Bakanım, ben Samanpazarı’nda bir esnafın yanında çalışıyorum. Üç aydır hergün akşam işten çıkınca bir-iki saat hamallık yapıyorum. Pazar günleri de nerede ne iş olursa koşturuyorum” diye biraz dertlenerek söyler.  Bakan arkadaş “Ailen kalabalık mı, esnafın verdiği aylık yetmiyor mu?” diye sorar. İşçi “Beyim şu bana vereceğiniz yevmiyenin bir kuruşu bile evime girmeyecek. Evimin tüpü bitti tüp alacak param yok ama bu parayı harcayamam, bunun yeri başka” der ve susar. Bir iki saniye sonra da Bakan arkadaşın soru sormasına fırsat vermeden, yüreğini tüm saflığıyla sofraya açar “Sayın Bakanım, ben Kastamonu taraflarındaki bir tarikatın üyesiyim. Hayırlı bir inşaat için tarikatımızın Samanpazarı yetkilisi bizlere salma yaptı. Bana da bir buçuk milyar lira düştü. Üç ay oldu denkleştiremedim. İşte bu sebepten ne iş bulursam çalışarak denkleştirmeye uğraşıyorum” diye içini döker.

Ne zaman aklıma gelse bu olay beni hep rahatsız eder.

Yanılmıyorsam, bundan sekiz yıl önce Eski Genelkurmay Başkanımız Sayın İsmail Hakkı Karadayı, İran Şahı’nın Genelkurmay Başkanı ile karşılaşır ve kısa bir sohbet yaparlar. Bu sohbetin bir kısmı basına da yansımıştı. Özet olarak Karadayı Paşa “Humeyni tüm İran çapında böyle nasıl güçlendi” deyince, İranlı eski asker şöyle der “Bizi Tahran’daki  Bazar’e Bozurg (Büyük çarşı-Kapalı Çarşı) esnafının maddi yardımları yıktı” der.  Paşamız “Niçin önlemediniz?” deyince, “Mollalara masum yardımlar diye düşündük” diyerek aymazlıklarını samimiyetle açıklar.

Cumhuriyetimizin ilk yılları… Tarikatlar, Tekke ve Zaviyeler kapatılmıştır. Atatürk’ümüz Rize’yi ziyaret etmektedir. Halk içindedir. Tekkesi kapatılan bir şeyh çok samimi, art niyetsiz olarak Atatürk’e “Gâzi Paşam, ne olur tekkelerimizi tekrar açınız” der. Atatürk bu samimi isteğe hiç öfkelenmez; ama çok kararlı biçimde “Hoca efendi, tekkeler açılmayacak. Mesele geçim ise gerekirse devlet sizlere aylık verir.” der.

Hey gidi günler hey!

Bu ülkeden bir Mareşal Gâzi Mustafa Kemal de geçti!

Mevlüt Uluğtekin Yılmaz

13 Eylül 2008

Ünlü Türk casusu “İngiliz Kemal” adıyla tanınan Ahmet Esat Tomruk öleli 42 yıl oluyor. Türk Milleti’nin yetenekli evlatlarından biri olan Tomruk,  I. Dünya Savaşı’nda, İstiklal Savaşı’nda ve 2. Dünya Savaşı’nda, yaptığı istihbarat çalışmalarıyla ordularımıza destek vermiş; ana dili gibi bildiği İngilizce’den dolayı da hep ‘İngiliz Kemal’ olarak anılagelmiş özverili bir memleket evladı.  Ankara’da başta Mustafa Kemal Paşa olmak üzere; Genelkurmay Başkanı Albay İsmet (Paşa) ve Müdafa-ı Millîye Vekili Fevzi Paşa ile görüştü. Kendisine Genelkurmay İstihbarat Şubesi’nde görev verildi. Ama asıl görev arkasından gelecekti...

Borç batağında debelenişimiz yeni değil. 150 yıl önce,  24 Ağustos 1854’de ilk kez yabancılardan borç aldık. Aldığımız parayı üretime yönelik yatırımlara harcamayınca, yine borç aldık. Bu kez aldığımız borç ile öncekinin faizini ödemeye başladık. Yabancılar, baktılar ki paraları ödenmiyor; üzerimize geldiler; hatta borcumuzu ödeyene kadar Ege’deki bir adayı işgal ettiler. Daha sonra da, 1800’lerin sonunda (adı günümüzdeki IMF gibi çokça duyulan) “Düyunu Umumiye”yi kurduk. Gelirlerimizi yabancıların kontrolüne verdik. Cumhuriyetimiz kurulduğunda, Osmanlı topraklarından ayrılan devletlerle Türkiye, Osmanlı borçlarını paylaştı. Payımıza düşen “Düyunu Umumiye” borçları, Atatürk’ün sıkı takibi ile düzenli olarak ödendi. Bu borçların son taksiti 25 Mayıs 1954’de kapatıldı.