Kızılelma'yı Isıran Orhan Pamuk'da Türkçülük İzleri -I-

-Atila Demirkasımoğlu-

-Bir Kardelen, Ömer Dönderici İçin-

İnsan kendini var etme yolunda uzun ve meşakkatli bir yolculuk yapar. Bu özgün ve özellikli bir maceradır. Bir insanın tamamı hem de bütün yönleriyle bu mücadele içinde yer alır. Zorlu bir savaşdır bu.

Doğuştan sahip olduğunuz yeteneklerle birlikde, edindikleriniz, donanımlarınızı belirler. Bunun yanında sezgileriniz ve karar verme ortamınız da sizin yolculuğunuzu belirler. Siz ortamı etkileyebildiğiniz gibi siz de ortamdan etkilenirsiniz. Karşılıklı bir etkileşim söz konusudur. Bu etkileşimi nasıl yönettiğiniz, etken ya da edilgen bir konumlamada olmanızla ilgili olduğu kadar epeyce bir parça da bundan bağımsız olup ortama da bağlıdır. Bu öyledir ki siz etken bir konum ya da rolde iken etkileşimi doğru yönetemezseniz edilgen sonuçlarla karşı karşıya kalabilirsiniz. Ya da edilgen bir konumda bulunmanıza rağmen etkileşimi doğru ve iyi yönettiğiniz takdirde etken olacağınız sonuçlarla karşılaşabilirsiniz. İnsan için bu kadar karmaşık bir sistemi çözmek hiç de kolay değildir. Üstelik çözümler de durağan değildir. Sürekli tutamadığınız bir çözüm süreci ya da optimum bir çözüm süreci, sizi, düşünemeyeceğiniz noktalara getirebilir. İnsanoğlu, bu zorlu insanlık macerasında, bütünü görme noktasında sağlam durup, parçalara ve noktalara taktik etki ederek başarılı olabilir. Bu sırada makul bir edilgenlikle uyum ve barışıklık içinde ve ona teslim olmadan geliştireceği sağlıklı bir ilişki ile aradığı var olma hissini duyumsar.

Parçaların ya da 'kısmiliklere ait bütün fotoğrafı'nı görmek bütünü gördüğünüz ya da anladığınız anlamına gelmez. Bütün başka birşeydir. Çünkü karmaşıkdır. İnsanın bu karmaşayı anlaması üstün bir zeka, güçlü bir duygu dünyası ve makul bir entelektüel donanım ile sıradışı bir sezgi gerektirir. Anlama yolculuğunda emekden kaçınanların işi görece kolaydır. Çünkü bu kişilerin kafası çok karışmaz. Ancak anlama emeğinde sürekli ve ısrarcı olanların işi çok zordur. Zordur çünkü içinde oldukları labirentlerin çıkışını onlardan başka hiçkimse çözemez. Bu kişilerin çözümü özneldir. Bazen de ömür yetmez. Anlama yolculuğunda sadece adandırılmamış adanmışlar bulmacaları çözer ve insanlık yolculuğunda insanlığa adım attırırlar. Duydukları ayak sesi var olmanın sesidir. Bu ses aynı zamanda Tanrı'nın nefesidir.

İnsanlar hem yalnızdır hem de kalabalıklar içindedir. İnsan en çok da kendi içine döndüğünde kalabalıklara karışır. Bazen de kalabalıklara karıştığında yalnızlaşır. Bu nedenle yalnızlığı bulmak kadar yanyanalığı bulmak da zordur. Kişisel anne babalara duyulan gereksinim kadar, toplumsal anne babalara da ve hatta dedelere de gereksinim duyulur. Anne babalardan bağımsızlaşıldığı kadar toplumsal anne babalardan da bağımsızlaşılır. Kavga makul denge oluşturularak-kurularak yakalanır. Yakalanılmaz ancak yakalanır. İnsanlar toplumsal analarını ya da babalarını tanıyamazlarsa öksüz olmanın eksiklerini yaşamakdan kurtulamazlar. Toplumsal anne babalarından bağımsızlaşamazlarsa da var olma hissine ulaşamazlar. Biyolojik anne babalarımız bireysel özgüvenimizi kurarken, toplumsal anne babalarımız sosyal özgüvenimizi oluştururlar. Doğrusu, oluşmasında önemlidirler. Çünkü bütün sonucu ne anne babalar ne de bu iş de başat olan kişioğlu sağlar. Kişi, toplumsal anne babasını kendi seçmez ama onu kendisi büyütür, kişi kendisi ona, anne babalığı öğretir. Sonra da ondan bağımsızlaşır. Onu yeteri kadar unutamazsa yaratmaya yaklaşamaz. Yaratamazsa kısırlaşır. Yaratırsa var olma sesini, yani Tanrı'nın nefesini solur.

Bütün toplumlarda ve insanlar arasında, sadece aydınlar Tanrı'nın nefesini soluyabilirler. Bu nefesi soluma yolunda yarı yolda kalanlar da aydınlardır. Aslında kutla dolu olan kendini kutsayan insanın unuttuğu, yaratılan oluşturulan sosyal anne babalar da tamamen değil ama epeyce sosyaldir. Bütün mücadele, ister biyolojik ister bireysel isterse de sosyal anlamda, bağımlılık-özgürlük ilişkisinin dengesini kurup-kuramamak ve veya yönetip-yönetememekdir.

Türk aydını bu mücadelede hac yolculuğuna varacağına inanmadan ama her zaman çıkmış fakat kâbesini bulamadan ölmüşdür. Yolcular yolda kalmışdır. Aşık Mahsuni "katil Amerika" demekle yetinmiş-yetindirilmiş, Abdurrahim Karakoç Vakit'de yazar olmuş, Şevket Süreyya Kemalizm'le yetinmiş, Sultan Galiyev Stalin'e kendi ensesine girecek kurşunu teslim etmiş, Mehmet Akif Türkçesini henüz yazamadığı Kur'an'ın yazabildiği mealini yakmak ya da saklamak zorunda kalmışdır. Orhan Pamuk adlı çocuk ise, şimdilik, bizim başlığımıza savrulmaları nedeniyle girmişdir.

Başlığımıza giren, belki dostlarımızı arkadaşlarımızı kızdıracak olan, Orhan Pamuk hangi Orhan Pamuk'dur? “İstanbul-Hatıralar ve Şehir” adlı anılarını kaleme alan Orhan Pamuk bizim başlığımızın Orhan Pamuk'udur. Orhan Pamuk Kızılelma'yı nerede ısırmışdır? Belki annesinin karnında, daha büyük olasılıkla da "doğduğu" yerde yani İstanbul'da" gözünü açtığı anda." Bu kadar mı? Hayır! Orhan Pamuk'un Kızılelma'yı bir çok kez ısırmış olduğu anlaşılmaktadır. En çok da Kızılelma'nın tadını hatırladığı her çürük elmayı ısırdığında savurduğu kızgınlıklarda ve yalnızlıklarda bunların kanıtlarını bize sunmaktadır.

Atila Demirkasımoğlu

24 Mart 2006

Türkçülük ve Küreselleşme 3 -Açılabilir Kapılar- -Atila Demirkasımoğlu-

Türkçülük ve Küreselleşme 2 -Açılabilir Kapılar- -Atila Demirkasımoğlu-

Dünyada ne ve neler oluyor sorusuna hangi pencereden baktığımız, vereceğimiz cevaplar açısından çok önemlidir. Dünyada nelerin olduğu, dünyada nelerin olacağı ile birlikte düşünülmediği takdirde söylenecek sözler boşlukta kalacaktır.

Türkçülük ve Küreselleşme 1  -Atila Demirkasımoğlu-

20. yüzyıla kişisel ve kurumsal totaliter duruşlar hâkim olmuştur.