Geçmiş yüzyıllara bakarak insanlığın zamanımızda geliştiğini söylüyoruz. Böbürlenerek çağdaş uygarlığı yaşadığımızdan söz ediyoruz. Bu yargıya varmamız kuşkusuz kolay; çünkü çağımızın insanı bilim ve teknolojik buluşlarda doruklara çıktı. Sesi geride bırakan uçaklar yaptı. Televizyonu, cep telefonunu buldu. Uzayda dolaşmakla kalmadı; Aya bile merhaba dedi. Bu gelişmiş, bu uygar insanlık daha neler yaptı neler… Bir koca kenti yok etmekle kalmayan; radyasyon etkisi yüzyıllarca süren bombalar üretti. Bir yüzyılda iki büyük dünya savaşı çıkarttı; milyonlarca insan öldürdü. En kutlu, en saygın değerleri diline dolayarak bir diğer insan topluluğunu yok etmeye çalıştı. Demokrasi, uygarlık adına ülkelere ordusuyla daldı. Girdiği ülkede günde ortalama yüz kişinin ölümünü sağladı.

Şu gerçeği yaşıyoruz: Günümüzün güçlü, eli atom bombalı insanlığı, kendisini gelişmiş olarak görüyor. Akıl durgunluğu sağlayan veya saldırganlığı yücelten programlı televizyonuyla bu insanlık ben ‘ileriyim’ diyebiliyor.

Zayıfı öldüren, paylaşmadan kaçınan; güçsüzü sömüren bu insanlık ben ‘uygarım’ diyor! Ama sözgelimi, dünyada olan bitenden habersiz ormanda yaşayan bir kabileyi de ilkel görüyor; onu gösteri maymunu gibi izlemekten de zevk alabiliyor.

Burada bir soru: Bu ‘uygarlık’ bir yanılsama mıdır? İnsanlık olarak bir halüsinasyon mu görüyoruz? Yoksa biz çağın gerçek ilkelleri miyiz?

İnanın bu soruları sözgelişi olarak sormadım.

Şimdi, sizlere bir haber sunacağım. Bu haber Vatan gazetesinde 23 Eylül 2007’de yayımlandı. Bu haberi okuduktan sonra benim böyle bir soru sormamda haklı mı haksız mı olduğuma siz karar verin. Haberi aynen veriyorum:

“Asıl sizler ilkelsiniz...'

İlkel bir kabileye mensup 4 yerlinin ilginç Londra izlenimleri...

Pasifik’teki “Mutlu insanlar ülkesi” olarak bilinen Vanuatu’nun güneyindeki Tanna Adası’nın yerli halkı, yıllardır ’modern’ dünyadan uzak huzurlu bir yaşam sürüyordu. Elektriğin olmadığı barakalarda yaşayan, para kullanmayan, sadece tarım ve balıkçılıkla geçinen bu kabile geçen ay medeniyetle tanıştı ve tanıştığına da bin pişman oldu. İngiliz “Channel 4” kanalı, ’Yerlilerle Tanışın’ adlı üç bölümlük bir reality şov için Tanna yerlilerinden biri reis dört kişiyi İngiltere’ye götürdü. Bir hafta boyunca İngiltere’de kalan yerliler sokaklarda dolaştı, televizyon izledi, futbol maçına gitti, köpeklere bakım yapılan kuaför salonlarını gezdi.

Yerliler güç bela kendilerini adalarına atarken, grubun içindeki kabile reisi Şef Yata izlenimleri sorulduğunda şunları söyledi: “Asıl ilkel olan sizsiniz, bizde kimse sokaklarda yatmaz. Evsizlere hemen bütün köy toplanıp bir baraka yaparız. Bizim havamız daha temiz. Yiyeceklerimiz de taze. Bizde çocuğu olmayan ailelere başkası çocuk yapıp verir. Bizde çocukları şiddete sevkeden tv de yok radyo da. Biz çocuklarımıza masal anlatırız. Televizyon dediğimiz şey çok yorucu ve izlerken insanı sinirlendiriyor. Biz insanlarla yüzyüze konuşmayı ve onlardan yanıt almayı tercih ederiz. Sizde para diye bir şey var hepinizi mutsuz ediyor. Biz takas usulünü kullanıyoruz.” Şef Yata’nın adasına döner dönmez kabilesine verdiği ilk nasihat de “Sakın İngiltere’ye gitmeyin” oldu.”

Bence şef doğruları söylüyor.

Ne dersiniz?

Günümüz insanlığının ‘uygarım’ diye efelenmesi bu gerçekler karşısında tartışmalı değil midir?

Bence tartışmalıdır.

Ve tartışılmalıdır da!

İnsanlığın bu içler acısı uygarlık yaşantısı geçtiğimiz yüzyılın bilgeleri arasında da tartışılıyordu. 20. yüzyılın ilk yıllarında Dr. Alexis Carrel “İnsan Denen Meçhul” adlı eserinde özet olarak şöyle diyordu: “Günümüzün insanı uçaklara biniyor Atlantiği çabucak geçiyor; otomobiller üretiyor; ama bu insanlık insanca davranmıyor. Günümüzün insanı kendisini kendi örsü üzerine koyup, kendi çekici ile kendisine bir insanca biçim vermelidir”

Yüz yıl önce söylenen bu söz günümüzde de geçerli.

Bu sözün en kısa sürede geçerliliğini yitirmesini diliyoruz. Diliyoruz; çünkü uygar görüntülü yaratıkların vahşetlerinden insanlık erdemi adına utanıyoruz.

Mevlüt Uluğtekin Yılmaz

5 Ekim 2007

İliştiri: Bu yazı Mevlüt Uluğtekin Yılmaz’ın  “Türk Budunlarının Ortak Atababaları” adlı (Manas Yayıncılık, 2006, Elazığ) kitaptan yararlanarak hazırlanmıştır.

Güneş kaybolmuş, akşamın sessizliği yavaş yavaş çöküyordu Tebriz’in üstüne. Caddelerdeki ayak sesleri, resmi dairelerin kapanmasıyla evlerine giden memurlardan geliyordu. Bir kısmı da, alış-verişten dönenlere aitti. Şehriyâr, Bânk-i Kişâvarzî (Ziraat Bankası) de yorucu bir gün geçirmiş, bir an önce eve ulaşıp anasının güzel yemeklerle donattığı sofrasına oturmayı düşünüyordu. Evlerinin bulunduğu sokağa sapacağı sırada, dün gece yarım bıraktığı şiir geldi aklına. O an ne yorgunluğu kaldı, ne de aklına takılan anasının yemeği… Durup, cebinden yarım kalan şiirin yazılı olduğu kâğıdı çıkardı. Sırtını duvara yaslayıp, şiiri tamamlamaya başladı. Akşam iyice çöküp, olanca karanlığını Tebriz’e bürüdüğü an da, o da şiirin son dizesini yazdı.

Türklüğün birlik ve beraberliğini isteyen; cehaletle kıyasıya alay eden, Türk milletinin çağın ilerisinde bir zihniyete kavuşmasını dileyen, büyük hiciv şairi Mirze Elekber Sabir (Mirza Ali Ekber Sabir) bir Azerbaycan Türküdür. Ne acıdır ki; Sabir, Anadolu’da yetirince bilinmemektedir. Onun ince alayı, cehalete fırlattığı oklar, birliğe susamış mısraları, günümüz dünyasındaki Türklüğün her halde en fazla ihtiyacı olduğu bir zamandır. Sabir, eserlerini HOPHOPNAME adlı kitapta toplamıştı. Bu eseri, 1975 yılında rahmetli Prof. Dr. A. Mecit Doğru, Türkiye Türkçesi’yle yayımladı. Rahmetli Doğru, bu eseri yayımladığında Hophopname ile ilgili olarak kendisiyle ilk röportajı TÖRE dergisi için ben yapmıştım. Bu çalışmamdan dolayı mıdır, nedir bilmem; Sabir’i hiç unutamadım. Kitabı söz gelişi değil, gerçekten yatak odamda başucumda durur. Türkiye’de ‘Sabirlik’ olaylar yaşandıkça açar okurum.

Dün gece bir düş gördüm ki, ulu Tanrı düşmanıma göstermesin. Uysalistan adlı bir ülkede yaşıyormuşum. Sağlığımda Karabayraklar adlı bir şirketin yetkilisiymişim. Sağlığımda diyorum, çünkü gördüğüm düşte ölmüşüm ve öbür dünyadayım. Mezara girdiğim gece; Münkir, Nekir meleklerinin sorduğu her soruyu anında, hiç duraksamadan cevapladım. Kendi kendime “tamam, dosdoğru cennete gideceğim” diyorum. Ben böyle hayaller kurarken, kendimi birden Sırat Köprüsü’nün ucunda buldum.