En son yazımızda Van'da kalmıştık. Fakat nasıl ki Van yalnızca van değil ise, Üniversiteler ve tabii rektörler meselesi de sadece Van Yüzüncü Yıl Yıl Üniversitesi ve onun rektöründen ibaret değil. Şimdi haklı olarak siz de, yazının başlığına bakarak, "peki ama, rektörlerler ile kazançlı sektörler arasında ne gibi bir bağlantı var?" diye soracaksınız. Gerçekten de ne alaka yani di mi?

Efendim yine Van'dan başlayalım konuyu izah etmeye. Van'daki mevzu esas itibariyle 25.000.000. (yazı ile yirmi beş milyon -dile kolay-) dolarlık tıbbi cihaz alımında yapıldığı iddia olunan usulsüzlüklerden kaynaklanmıyor muydu? Eee. Biraz düşünürseniz, üniversitelerdeki rektörlük seçimlerinin niçin pek bir heyacanlı -hani neredeyse kanlı diyeceğim- geçtiğini de kolayca anlarsınız.

Bundan tam bir yıl önce kuzey illerimizden birine mesleğimden ötürü zorunlu ve fakat oradaki dostları görmek açısından gönüllü bir seyahatte bulunmuştum. Dostlardan biri, ismini vermeyeceğim ama sanal alemde pek yakın komşum olur kendileri, derken efendim o akşam sağolsunlar bizi bir güzel ağırladılar. Lakin masada üniversite mensubu bir veya iki kişi daha vardı ve konu o ildeki rektörlük seçimleri öncesi ve sonrası oluşan ve sürekli değişen kombinezonlar üzerinde dönüp durdu. Öyle ki rektörlük seçimleri sırasında hangi adayın destekleneceği hususunda çıkan ayrılık yüzünden aynı göruşleri paylaşan akademisyenler birkaç gruba bölünmüş, rektör seçildikten sonra da yeni rektörün ve ona bağlı dekanların kimlerle çalıştığı veya çalışacağı yeni ayrışmalara ve yeni birleşmelere neden oluyormuş imiş. Anlayabildiğim özet olarak böyle. Nihayet dayanamadım, yahu ben buraya sizin üniversitenin iç çekişmelerini dinlemeye mi geldim mealinde bir itirazla konuyu zar zor kapattırdım. Sözün özü, benim o akşamki konuşmalardan ve bunları başkaca bildiklerimle bir araya getirerek vardığım sonuç şu ki, Türkiye'de genel seçimler beş yılda -beş yıla pek varmaz ama- bilemediniz dört yılda bir yıl yapılır ama, anlaşılan üniversitelerde her gün seçim vardır. Bu tespitim son derece ciddidir, çünkü yukarıda bir nebze değindigim gibi, seçimler sırasında oluşan gruplar, seçim sonrasında  mevcut idare ile bir sonraki seçim üzerine yapılan denge hesapları arasında yeniden şekillenmeye başlar. Kısacası üniversitelerde seçim hiç bitmez. Bu bir abartı değildir. Dolayısıyla üniversiteler günde yirmi dört saat, yılda üç yüz altmış beş gün siyaset batağına batmış durumdadır. Bilim yuvası olması gereken üniversiteler için bundan daha büyük kepazelik olur mu?

Herşeyden önce üniversite mensuplarının birinci ödevi bilimdir, bilimsel bilgi üretmektir; siyasi kombinezonlar kurmak değil. Buradaki siyaset de, öyle köşeli bir siyaset filan değildir; düpedüz ne veririm, ne alırım hesabına ve bu hesaplara eş-dostu da katmaya dayalı basit bir çıkarcılıktan ibarettir. Üniversite mensupları bu tür basit hesapların girdabına kapılırsa asli görevlerini ne öçüde yerine getirebilir? Kısacası üniversiteler bilim yuvası olmaktan çıkmış bulunuyor. Bana göre, üniversiteleri asli işlevlerine döndürmenin yolu, onların bilimsel özerkliğini, bilim ve düşünce özgürlüğünü -yabancı emellere uşaklık buna dahil değil- sağlayacak ve fakat üniversitelerin idari işleyişine akademisyenleri asla karıştırmayacak bir çözüm üretmekten geçiyor. Akademisyenler ve bilim adamları yalnızca kendi alanlarıyla ilgili konularla uğraşmalıdırlar.

                                                                        ***

Yedi-sekiz yıl kadar önce bir profesör dostum, üniversitede bizzat başından geçen bir soruşturmayı anlatmıştı bana. Kendisi, büyükçe bir ilimizin bir üniversitesinde önemli bir birimin başında bulunan meslekten hukukçu, gazetecilik tecrübesi de olan bir akademisyendir. Aynı Üniversitenin Tıp fakültesinde ortaya çıkan bir ilaç yolsuzluğunun soruşturulması görevi kendisine verilir. Dostumuz hem eski bir savcı ve hem de araştırmacı gazetecidir. Araştırma ve soruşturmayı derinleştirince, rektörlükten kendisine bu sefer de,  "Bu işi fazla kurcalama, bir an önce kapat" diye baskılar gelmeye başlar. Kapatırdın, kapatmazdım derken dostumuz Üniversiteden istifa ederek ayrılmak zorunda kalır, dosyayı kapatmadığı için. Ben kendisine işin arkasında kim var dı ki böyle ağır baskılar geldi diye sormuştum. Cevabı, bir siyasi parti liderinin kızı ve damadı şeklinde oldu. Bilmem şimdi kazançlı sektörler ile rektörler (ve dahi onları hararetle destekleyen siyasiler) arasındaki bağlantıyı kurabildiniz mi?

Bana kalsa hemen şimdi bir ulusal sağlık akademisi kurarım ve bütün üniversitelerin tıp fakültelerine alınacak ilaç ve tıbbi malzemeleri tek elden aldırır, üniversite rektörlerini bu zahmetli ve şaibeli işten derhal kurtarırım. Ama diyeceksiniz ki, o takdirde de üniversite rektörlüğü için aday bulmak pek bir müşkül olabilir hani?! Fakat ne gam! Bu sayede üniversiteler de seçim ve siyaset belasından kurtulur ya, hiç olmazsa! Değil mi yani?

Tıp Fakültesindeki alımlardan ötürü yolsuzlukla suçlanıp tutuklanan Prof. Dr. Yücel Aşkın’ın doktorası, ‘beyaz Yeni Zelanda tavşanları’ üzerine imiş yani anlayacağınız Yücel Bey bir tavşan uzmanı imiş. Oysa ben bizim istihbarat servisine (GİT'e) 'Yücel Aşkın'ın eserleri" diye sorduğumda ise hep karşıma tarihi eserler çıkıyordu. Yahu be kardeşim, madem tıpla bir ünsiyetin yok. Ne diye anlamadığın işlere girersin? Madem doktoran ve uzmanlığın tavşanlar konusunda, onlardan hiç mi ders almadın? Tavşanları bu kadar iyi bilen biri tavşan pisliğinin faziletinden de mi haberdar olmaz? Ne demiş Atalarımız; "Ne kok ne bulaş, çirkefe girmektense çalıyı dolaş!"

Pardon! Ben bizim atalardan bahsetmiş oldum, Urartulardan değil!