"Başbuğ Tayyip"

Atila Demirkasımoğlu

Bir eşek var idi zâif ü nizâr / Yük elinde kat'i şikeste vü zâr

Gâh odunda vü gâh suda idi / Dün ü gün kahr ile kısuda idi

Ol kadar çeker idi yükler ağır / Ki teninde tü komamışdı yağır

Harname, Şeyhi

Umut Özkırımlı'nın yönettiği ankette Tayyip Erdoğan'ın en milliyetçi lider olarak “algılanması” özellikle milliyetçi kesimde şaşkınlıkla karşılandı. Anketi yapanlara karşı kızgınlık ve art niyet aranması gözlendi. Oysa gerçek başkaydı ve bu gerçek anlaşılmadan milliyetçilerin nerede yanlış yaptığı anlaşılamayacaktı. Anlaşılması beklenebilir miydi? Bu mümkün olsaydı MHP koalisyon ortağı olarak iktidarda tüketilmezdi.

Ankette yer alan sonuçlar içerisinde birbirine zıt görünen durumların tespit edilmesi çoğu çevrede şaşkınlıkla karşılanırken milliyetçi kesimin ankete olan güvensizliğine kanıt olarak sunuldu. Türkler hem AB taraftarı hem de AB'nin tehlike olduğu biçimindeki algısını sergilemesi birbirinin zıddı gibi duran görüşlerin imkânsızlığı ve anketin güvensizliğine yorumlandı. Milliyetçiler de bunu özellikle kullandı. Oysa MHP bunu herkesten iyi anlamalıydı. Çünkü iktidar ortağı olarak AB' nin ciddi bir seçenek olarak önünde durduğunu ve kendisinin karşısında duramadığını yakından görmüş ve yaşamıştı. Yaşadığı ikircikli hali, bir yanda tehlikeli riskler öte yanda iktisadi ve stratejik zorunlulukları, anket sonuçlarında tescillenmiş olarak görmeliydi. Halk MHP'nin bulunduğu hali kendi hali olarak tasvir etmişti. MHP'nin AB ne “onurlu "evet”i anlatmasında neden büyük zorluk yaşadığı kanıtlanmıştı. Halkımız riske evet diyordu. Çünkü AB tehlikelerinin farkında olduğunu ama göze alabileceğini ifade ediyordu. Çünkü olası pozitif riskleri kazanıma çevirebileceğine inanıyordu. Türkiye'nin siyasi ve entelektüel çevrelerinden daha cesur ve girişimci olduğunu gösteriyordu bir başka ifade ile. Bürokratik dar görüşlülük ve korkaklık halka yansısa da halk buna yüz vermiyordu bir yandan da. Halkımızın cesaretine, siyasi içerik eklenemediği için, Türkiye, bugün, AB konusunda haklı olacağı bir 'evet' ya da 'hayır' kararı oluşturamamıştır.

1980'li yıllardan bu yana giderek yükselen bir milliyetçi dalga olduğu zaten belliydi. ANAP'ın söylemlerinde yer alan milliyetçi vurgular, tanışık olunmayan ifade biçimleri olduğu için fark edilemedi. Dış dünya ile kurulan iletişim, ki hem yazılı ve görsel basın yoluyla hem internet yoluyla hem de bizzat yabancıların gelmesi bizimkilerin gitmesi ile yaşanan kültür karşılaşmaları halkımızın farklılıklarını ve kendine güvenini yerine getirmişti. Yabancı ülkelere gidenler ve yurtdışında çalışan işçilerimiz, Türkiye'de her şeyin bulunduğunu ifade ediyorlardı. Yabancıya gerek yoktu. Yeterince fark edilemese de yabancı ülkelerde yaşayan Türklerde ve özellikle okumuş görmüş zihinlerde, Türkiye'nin yaşanılabilir olduğuna dair kanılar yükseliyordu. Yurtdışına çıkan girişimciler, yurtdışındaki girişimciler hızla mesafe kat ediyordu. İşin özü karşılaşma Türkler tarafından riskli ama üstlenilebilir bulundu.

Öte yandan ankette ortaya çıkan milliyetçi damarın “güçlü” ve “zengin” bir damar olduğuna dair veriler de sağlıklı yorumlanmadı. Mesela en büyük milliyetçi unsur olarak “din”in gösterilmesi ile Tayyip Erdoğan'ın yükselişi arasında bir ilişki kurmak kolaydı ama bunu milliyetçilikle ilişkilendirmek zordu. RP ve AKP'nin yükselişi açıklanabilirdi. Oysa benim birçok kez ifade ettiğim gibi gerçekte Türkiye’de yükselen bir din olgusu yoktur.  Türkler Dini, itikadi ve ameli olmaktan ziyade kültürel olarak algılıyor. Dini algının büyük bölümü, gerçekte, ahlak ile dolu. Gelenek ve adetlerle dolu. Kültürün unsurlarını yeterince ayrıştırmayan ve bunu ayrıştırması öğretilmeyen Türkler kültüre din adını veriyor. Din sözcüğünün yerine kültür sözcüğünü koyduğumuzda bütün “laikçi” çevreler derin bir oh çekeceklerdir. Ancak laikçiliğin aslında dini değil halkı tehlike olarak gördüğü ve bunun aşılması daha zor bir engel olduğu, Türkiye’nin güçlü oligarşisi tarafından hemen anlaşılacaktır.

Öte yandan Türkiye’de din, himayenin yeni biçimi olarak, 1980’lerden sonra görünmeye başladı. Devlet himayesini tüketen Türkiye’nin siyasi ve düşünce aktörleri dini tüketmek üzere bir himaye aracı olarak piyasaya sürdü. Bu bir zorunluluktu. Ve bu zorunluluk Türkiye’nin oligarkları tarafından da oldukça iyi anlaşılmıştır. Oligarklarla İslamcılar arasında bir çelişki yoktu. Hiç olmadı da. Üstelik o kadar güzel birbirini besliyorlardı ki… İşi bozan sermayenin demokratikleşmesini temsil eden muhafazakâr görünümlü Türk sermayesinin yükselişi oldu.

Bir himaye şemsiyesi olarak dinin bir başka avantajı daha vardı. O da dinin, maddi himaye dışında moral himaye imkanlarını içinde barındırıyor olmasıdır. Din çevresinde toplanıp dağıtılan himaye küçük gurupları, özellikle tarikat çevrelerini zengin ederken, bu zenginlik bir vitrin malzemesi olarak geniş kitlelere ulaştırıldı. Beklentilerle yaşamanın güncel olduğu ülkemizde bu vitrin malzemesinin bir süre daha “yalan rüzgarı” estireceğini ifade edebiliriz. Somut beklentilere ulaşamayan ya da haberi olmayanlara bir himaye çeşidi olarak din üzerinden moral himaye sunuldu ki, bunun işlevselliği küresel dalga karşısında bozguna uğrayan kültürel değerlere şemsiye olmaktır. Küresel dalga yükseldikçe dini himayenin kanatları altına daha çok insanın girmesi şaşırtıcı olmadı ve olmayacaktır.

Şu anda AKP en milliyetçi parti ve Tayyip Erdoğan'da gerçekten Başbuğ'dur. Halkımızın algısı budur. Bu algıyı ve bu algının altında yatan dinamiği anlamayanlar, seçimlerde avuçlarını yalamaya devam edecektir.

Türkiye, himaye dağıtma kültürünü ki çok moda ve çok güçlü temelleri var, yıkmadan sosyal ilerleme sağlayamayacaktır. Türkiye’nin hiçbir siyasal gurubunun bu anlamda herhangi bir hazırlığı yoktur.
 

Eydür idi gören bu sûretlu / Tan degül mi yürür sünük çatlu

Dudağı sarkmış u düşmiş enek / Yorılur arkasına konsa sinek

Harname, Şeyhi

Atila Demirkasımoğlu

04.05.2006

Bir Anlam Ahlaksızı: Taha Akyol -Atila Demirkasımoğlu-

Vincenzo Natali'nin ilk yönetmenlik girişimi olan Andre Bijelik ve Graeme Manson'un senaryosunu yazdığı "Küp" adlı film, karmaşık bir küpün içinde birbirinin aynısı olan odalar içinden çıkma mücadeselesini anlatır. Çıkmaz duyguları yükseldikçe bu altı zeki kişinin gerilimleri artar ve kişilikleri ortaya serilir. Normal koşullar ve gerilim altında değişen kişiliklerin farkını izleriz bu filmde. Taha Akyol neden gerilim içinde? Yoksa anketler onu çok mu ürküttü?.. Hani şu milliyetçilik yükseliyor mu anketlerinden bahsediyorum. Buna mı üzülüyorsun Taha Akyol! Sen canını sıkma! Bak şimdi ben onlara ne yapıyorum.

Katılım Közü -Atila Demirkasımoğlu-

Küresel statüko, insanın öncelenmesine ne kadar engel olsa da, küresel süreç katılımın kaçınılmazlığını fark edemeden yaşıyor ve giderek daha çok ve daha hızla o olmak haline geliyor.

Türkiye Nasıl Kurtulur?  -Atila Demirkasımoğlu-

Unutma! Şu anda hangi işi yapıyorsan, ne ile meşgulsen. Onu çok iyi yap. Bir işi iyi yapıyorsan bir başkasını da iyi yapacaksın demektir. Bir işin hakkından geliyorsan, başka bir iş "çözülmek için" seninle olmak isteyecektir. İnsanın pek çok organı var. Bu organların hepsi farklı farklı işler yapıyor. Bir iş çözülürken, bu organlardan birisi hep başı çeker.